ذخیره انرژی علاوه بر آنکه در هزینه ها صرفه جویی می کند یک کار انسانی به شمار می رود و نشان می دهد که انسان ارزش طبیعت و فواید آن را به خوبی می داند و در اندیشه نسل های آینده نیز می باشد. به علت محدود بودن ذخایر انرژی امروزه در اکثر ساختمان ها تدابیری اندیشیده می شود که مصرف کمترین میزان انرژی بیشترین بازدهی را داشته باشد.

عایق حرارتی ساختمان، از مصالح مهم در ساختمان‌سازی است که مانع از انتقال حرارت از محیطی به محیط دیگر می‌شود. تنظیم درجه حرارت محیط، از عوامل مؤثر در تأمین شرایط لازم برای آسایش در ساختمان است. استفاده از عایق حرارتی، باعث صرفه‌جویی در مصرف انرژی می‌شود، زیرا باعث عدم تبادل حرارت به محیط اطراف می‌شود. در این مقاله به بررسی بهترین عایق حرارتی ساختمان پرداخته ایم.

عایق حرارتی ساختمان چیست؟

گرما از مکان گرم به مکان سرد حرکت می‌کند. در نتیجه برای جلوگیری از ورود گرما به محیط سرد، از عایق حرارتی استفاده می‌شود. در اثر عایق‌کاری، فضای داخلی ساختمان در تابستان، خنک و در زمستان، گرم نگه داشته می‌شود. به منظور داشتن انتخابی درست در خرید عایق حرارتی، ابتدا شما باید دمای محیط و شرایط آب و هوایی محل موردنظر را در نظر بگیرید. همچنین ضخامت عایق حرارتی، باید به‌اندازه‌ای باشد که تا حد امکان از هدر رفت انرژی جلوگیری کند.

یک عایق حرارتی ساختمان باید دارای مقاومت فشاری و حرارتی بالا، مقاومت در برابر رطوبت و عدم رشد قارچ و یا کپک را داشته باشد. عایق حرارتی معمولاً در دیوارها و سقف‌ها، به ویژه دیوارهای بیرونی خانه که در آن گرما به دست می‌آید یا از دست می‌رود، یافت می‌شود.

اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنید که آب و هوا در فصول مختلف، متفاوت است، عایق‌کاری شما باید با اصول طراحی صحیح همراه شود. اگر محل زندگی شما همیشه گرم یا سرد است، عایق شما با در نظر گرفتن این موضوع در طراحی گنجانده می‌شود.

انواع عایق حرارتی ساختمان

انواع مختلفی از عایق حرارتی وجود دارد که متناسب با ویژگی‌های خاص آن‌ها برای دیواره‌ها، سقف، کف و دیگر نقاط موردنیاز در ساختمان استفاده می‌شود. انواع عایق حرارتی ساختمان عبارت‌اند از:

عایق پشم سنگ

پشم سنگ، یک نوع عایق معدنی با مقاومت حرارتی بسیار بالایی است. منشأ تشکیل پشم سنگ، از سنگ بازالت حاصل از فعالیت‌های آتشفشانی است. مقاومت حرارتی پشم سنگ به‌اندازه‌ای است که می‌توان از آن به عنوان عایق در پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها برای عایق‌کاری لوله و مخازن عظیم استفاده کرد. مواد تشکیل‌دهنده پشم سنگ، قادر است تا دمای حدود 750 درجه سانتی گراد را تحمل کند.

به همین دلیل است که پشم سنگ به عنوان عایق کندسوز شناخته می‌شود. پشم سنگ علاوه بر عایق حرارتی، عایق صوتی نیز است و می‌توان آن را برای عایق‌کاری به خصوص در مکان‌های شلوغ، به کار برد. دانسیته پشم سنگ به طور مستقیم بر ویژگی‌های عایق‌بندی حرارتی و صوتی آن تأثیر می‌گذارد.

از ویژگی‌های دیگر این نوع عایق، جذب آب و رطوبت است و این باعث می‌شود تا امکان رشد قارچ و یا کپک در عایق پشم سنگ وجود نداشته باشد. این ویژگی‌ها، پشم سنگ را به یکی از برترین و کارآمدترین عایق‌های حرارتی ساختمان‌ تبدیل کرده است.

عایق پشم ‌شیشه

از شناخته ‌شده‌ترین عایق‌های حرارتی، پشم شیشه است. این نوع عایق حرارتی، در اثر ذوب شیشه به دست می‌آید که در نهایت، طی فرآیندهایی، به الیاف شیشه تبدیل می‌شود. پشم‌ شیشه از این جهت به عنوان عایق حرارتی در نظر گرفته می‌شود که الیاف آن قادر است تا هوا را حبس کند، در نتیجه از انتقال آن به بیرون، جلوگیری می‌کند.

پشم ‌شیشه هم به عنوان عایق حرارتی و هم به عنوان صوتی مورداستفاده قرار می‌گیرد. وزن کمی دارد و این مزیت مهمی محسوب می‌شود برای مکان‌هایی که سبک‌سازی، از اهمیت بالایی برخوردار است.

عیبی که پشم شیشه دارد، علاوه بر ایجاد حساسیت پوستی، این است که در برابر رطوبت، مقاوم نیست، اما در مواردی که نیاز به استفاده از پشم شیشه در مکان‌های مرطوب باشد، از پشم شیشه روکش شده با آلومینیم استفاده می‌شود تا مقاومت بیشتری در برابر نم و رطوبت داشته باشد.

عایق الاستومری

عایق الاستومری که به عنوان عایق پتویی نیز شناخته می‌شود، از انواع محبوب عایق‌های حرارتی است. از آن جایی که این نوع عایق الاستومری از مواد غیر سمی تشکیل شده است، آن را به عنوان عایق دوستدار محیط‌زیست می‌شناسند. چون هیچ‌گونه آسیبی برای انسان و محیط‌زیست ندارد. از عایق‌های الاستومری معمولاً در لوله‌ها و کانال‌های انتقال هوا استفاده می‌شود.

از دیگر ویژگی‌های عایق الاستومری:

• نصب آسان
• مقاوم در برابر خوردگی و رطوبت
• مقاوم در برابر آلودگی مانند گرد و خاک
• مقاوم در برابر اشعه ماورا بنفش

قیمت بالای عایق الاستومری در مقایسه با دیگر عایق‌ها مانند عایق پشم سنگ و پشم شیشه، از معایب این عایق محسوب می‌شود. همچنین در برابر آلودگی صوتی چندان مقاوم نیست، بنابراین از این نظر، عملکرد خوبی ندارد و بهتر است از نوع مؤثر عایق صوتی استفاده کرد.

عایق پلی استایرن

عایق پلی استایرن، از عایق‌های حرارتی سبک پرمصرف است. این نوع عایق به دو شکل منبسط‌شده و اکسترود شده تولید می‌شود و در بازار موجود است. عایق پلی استایرن را می‌توان برای کاربرد دیوارها، کف و سقف ساختمان به کار برد.

سطح این عایق، از یکنواختی بالایی برخوردار است، به راحتی می‌توان آن را برش داد و در فضاهای موردنظر نصب کرد. از عایق پلی استایرن می‌توان برای خارج ساختمان نیز استفاده کرد. این نوع پلی استایرن پایدار است، در نتیجه می‌توان در قالب‌گیری‌های متنوع هم از آن استفاده کرد.

از مزایای دیگر عایق پلی استایرن می‌توان اشاره کرد به:

• مقاوم در برابر رشد باکتری
• مقاوم در برابر جذب آب و رطوبت
• حمل و نقل آسان
• مقرون به‌صرفه
• غیر سمی
• قابل بازیافت

عایق پرلیت

عایق پرلیت، نوع دیگری از عایق حرارتی است که به دلیل رسانایی ضعیف، سختی کم، غیرقابل احتراق بودن، در صنایع مختلف به کار می‌رود. پرلیت، ماده‌ای غیرقابل اشتعال است و می‌تواند در دمای بالا، خاصیت عایق بودن خود را حفظ کند.

این نوع عایق، در برابر حمله موریانه و پوسیدگی مقاوم است؛ اما از معایب عایق پرلیت، مقاومت فشاری کم آن است. این نوع عایق، مانند اسفنج، دارای سوراخ‌هایی است که آب را به خود جذب می‌کند که این باعث کاهش مقاومت عایق در برابر رطوبت می‌شود. همچنین باعث بروز مشکلات تنفسی می‌شود.

عایق فوم پلی اورتان

فوم‌های پلی اورتان، یک نوع عایق عالی هستند. امروزه فوم‌های پلی یورتان از گازهای غیر کلرو فلوئوروکربنی (CFC) به عنوان عامل دمنده استفاده می‌کنند. این به کاهش اثرات مضر لایه اوزون کمک می‌کند.

آن‌ها نسبتاً سبک هستند و وزن آن‌ها تقریباً دو پوند در هر فوت مکعب است. آن‌ها دارای R-value در حدود R-6.3 در هر اینچ ضخامت هستند. یکی دیگر از مزایای این نوع عایق مقاومت در برابر آتش است.

عایق سلولزی

عایق سلولزی یکی از سازگارترین انواع عایق‌ حرارتی ساختمان است. سلولز از کاغذ بازیافتی، مقوا و سایر مواد مشابه تولید می‌شود و به شکل شل ظاهر می‌شود. برخی از مطالعات کنونی روی سلولز نشان می‌دهد که ممکن است یک محصول عالی برای به حداقل رساندن آسیب ناشی از آتش‌سوزی باشد.

به دلیل فشردگی مواد، سلولز می‌تواند تقریباً هیچ اکسیژنی در درون خود نداشته باشد. بدون اکسیژن در داخل مواد، میزان آسیب به حداقل می‌رسد. سلولز یکی از مقاوم‌ترین اشکال عایق در برابر آتش است. با این حال، این ماده دارای معایب مهمی است، مانند حساسیت‌هایی که ممکن است برخی افراد به گرد و غبار کاغذ داشته باشند. با این حال، سلولز یک روش کم‌هزینه و مؤثر برای عایق‌کاری است.

مهم ترین ویژگی های عایق حرارتی ساختمان

برای خرید و استفاده از بهترین عایق حرارتی ساختمان باید به نکات و فاکتورهای مهمی توجه شود تا بهترین و اثربخش ترین نتیجه به دست بیاید. از جمله مواردی که در خرید بهترین عایق حرارتی ساختمان باید مورد توجه قرار بگیرد می توان به مواردی همچون میزان مقاومت حرارتی، درجه سمی بودن عایق، قابلیت احتراق، میزان مقاومت در برابر فشار، میزان چروک خوردگی، میزان مقاومت عایق در برابر اشعه ماورابنفش، میزان مقاومت در برابر جانوران، قارچ و میکروب، میزان ضریب انبساط و انقباض عایق، میزان واکنش پذیری از نظر شیمیایی، چگالی، میزان خاصیت مویینگی و … اشاره کرد.

به صورت کلی عایق حرارتی ساختمان باید دارای ویژگی ها و قابلیت های زیر باشد:

• عایق باید در برابر آتش سوزی مقاوم باشد.
• عایق باید مقاومت بالایی در برابر حرارت داشته باشد.
• عایق باید در برابر عواملی همچون فشار، چروک خوردگی، اشعه های فرابنفش، قارچ ها و میکروب ها و … مقاوم باشد.
• عایق نباید با مواد شیمیایی واکنش بدهد و از نظر شیمیایی باید خنثی باشد
• عایق باید دارای ضخامت و قیمت مناسب باشد و از هدر رفت انرژی جلوگیری کند.

به صورت کلی عایق های حرارتی ساختمان در اشکال مختلف صفحه ای، تخته ای، آجری، ورقه ای و نواری تولید و عرضه می شوند و در هنگام انتخاب آن باید به عواملی همچون شرایط جغرافیایی ساختمان، دمای محیط، شرایط محیطی، قیمت نوع مصالح ساختمان و … توجه شود. ضخامت عایق باید به گونه ای باشد که بتواند بهترین نتیجه را برای هدررفت انرژی‌ها داشته باشد.

نکات حائز اهمیت در استفاده از عایق حرارتی ساختمان

اولین اقدام برای عایق‌کاری حرارتی ساختمان، انتخاب عایق حرارتی مناسب و سازگار با شرایط محل مورد استفاده است. هنگام انتخاب عایق، علاوه بر توجه به خواص حرارتی آن چند نکته مهم زیر را نیز باید مورد نظر قرار داد:

• در مکان‌هایی که امکان آتش سوزی وجود دارد استفاده از مصالح قابل احتراق مجاز نیست. در صورت لزوم استفاده از این مصالح باید آنها را به مواد ضد آتش آغشته کرد. باید یادآورد شد که گونه بندی واکنش در برابر آتش از دو جنبه حائز توجه است.

• مشارکت در آتش سوزی: بعضی از مصالح از جمله فوم پلی استایرن به شدت در گسترش دامنه آتش مشارکت نموده و فرایند آن را سرعت می‌بخشند.

• مقاومت در برابر گسترش حریق: این جنبه از گونه بندی عملکرد مصالح تعیین کننده توانایی یک عنصر ساختمانی در شرایط حریق و ممانعت از سرایت آن به فضاهای هم جوار است.

• هنگام انتخاب عایق، علاوه توجه به اثر آتش بر آن، باید اثر آب و رطوبت بر عایق رطوبتی و حرارتی نیز مورد توجه قرار گیرد. زیرا ضریب هدایت حرارت در محیط مرطوب 25 برابر محیط خشک است.

پس از انتخاب یک عایق مناسب، نوبت به نصب آن می‌رسد. عایق حرارتی می‌تواند از داخل، خارج و یا به صورت لایه‌ای در میان عناصر ساختمانی اجرا شود. عایق‌کاری با این روش مزیت‌های زیر را به همراه دارد:

• عایق کاری از خارج، اینرسی حرارتی ساختمان را به حداکثر می‌رساند
• سبب می‌گردد که نوسان‌های دمای داخل ساختمان کاهش یابد
• باعث می‌شودتنظیم دما به سادگی انجام پذیرد.
• این روش برای ساختمان‌های با استفاده مداوم (مسکونی و…) بسیار مناسب است.
• عایق کاری از داخل اغلب برای ساختمان‌های با استفاده منقطع (اداری و …) توصیه می‌شود.

عایق‌ها در صورتی درست عمل می‌کنند که به طور صحیح نصب شده باشند. رعایت موارد زیر کمک می‌کند که بهترین کارایی از عایق‌های نصب شده گرفته شود:

• عایق‌ها هرگز نباید فشرده شوند!
• عایق باید پس از نصب همان ضخامت اولیه خود را داشته باشد در غیر این صورت مقاومت حرارتی آن کاهش می‌یابد.
• در برخی از عایق‌های آزاد مقدار مقاومت حرارتی متناسب با تراکم عایق است نه ضخامت آن.

• مقاومت حرارتی این عایق‌ها ممکن است پس از مدتی تا 20 درصد کاهش یابد. لذا باید از نصب کننده عایق تضمین گرفت.
• عایق کاری باید به طور کامل روی تمام سطح انجام شود. چراکه اگر تنها 5 درصد از سطح خالی بماند ممکن است تا 50 درصد از کارایی عایق کاسته شود.
• در صورتی که از لایه‌های ضد رطوبت برای عایق حرارتی استفاده می‌شود باید توجه داشت که پیوستگی عایق و قشر ضد رطوبت آن حفظ شود.
  از عایق‌های آزاد در سقف‌هایی که شیب زیادی دارند استفاده نمی‌شود.

• عایق‌های انباشتی یا پر کردنی معمولا برای سقف‌ها مناسبند. هنگام استفاده از این عایق‌ها باید حتی الامکان سطح صاف و ضخامت یکنواختی از آن‌ها به وجود آید.
• چنانچه عایق‌های تخته‌ای یا ورقه‌ای در دو یا چند لایه اجرا شوند جهت قرار گرفتن عایق در هر لایه باید عمود بر لایه زیرین باشد.
• روی سطوح پلی استایرن نباید از رنگ‌های روغنی استفاده کرد زیرا خطر آتش سوزی را افزایش می‌دهند.

• اطراف کابل‌های برق و لوازم الکتریکی را نباید عایق کرد.
• نباید در فاصله کمتر از 9 سانتی متر فن‌های خروجی عایق نصب کرد.
• در فاصله کمتر از 2.5 سانتی متر از حباب‌های لامپ و سرپیچ آنها عایق نصب نشود.

جمع بندی:

با توجه به اهمیت روزافزون صرفه‌جویی در مصرف انرژی و حفاظت از محیط‌زیست، انتخاب مناسب عایق حرارتی ساختمان، نه‌تنها یک اقدام اقتصادی، بلکه حرکتی مسئولانه و آینده‌نگرانه است. هر نوع عایق از پشم سنگ و پشم شیشه گرفته تا پلی‌استایرن، الاستومری، پرلیت، پلی‌اورتان و سلولزی ویژگی‌ها، مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارد. همچنین نصب صحیح و کامل عایق نیز برای دستیابی به بیشترین بازدهی اهمیت زیادی دارد.

اگر به دنبال عایق حرارتی و صوتی قدرتمند با دوام بالا هستید، بهترین انتخاب شما پشم سنگ تخته‌ای (فنوپانل) است. با خرید پشم سنگ تخته‌ای از برند معتبر ما، از کیفیت، دوام و کارایی بی‌نظیر آن در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی خود مطمئن باشید.

ما در مجموعه‌ی ایران عایق سپاهان، با تکیه بر تجربه و دانش کارشناسان و متخصصان مجرب در زمینه‌ی عایق‌کاری ساختمان، مفتخر به ارائه‌ی مشاوره‌ی رایگان به شما عزیزان هستیم. برای بهره‌مندی از خدمات ما، کافیست با شماره‌های درج‌شده تماس بگیرید.

سوالات متداول:

چند نوع عایق حرارتی پشم معدنی وجود دارد؟
فراورده‌های پشم معدنی از قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین انواع عایق‌ها هستند که از مذاب سنگ‌، سرباره و یا شیشه ساخته می‌شوند.

عایق حرارتی پشم سنگ چیست؟
این محصول اکثرا از ذوب سنگ‌های طبیعی آذرین مانند سنگ بازالت و تبدیل این مواد مذاب به شکل الیاف ساخته می‌شود. می‌تواند تا دمای ۷۰۰ درجه سانتی گراد خاصیت عایق بودن خود را حفظ کند.

عایق حرارتی نسوز ساختمان کدام‌اند؟
الیاف سرامیکی نسوز الیافی غیر آلی هستند که از اکسیدهای فلزی یا رس ساخته می‌شوند. از این الیاف جهت عایق کردن بخش‌های مختلف ساختمان خصوصا تاسیسات استفاده می‌کنند.

عایق حرارتی سقف ساختمان چگونه است؟
دانه‌های پرلیت منبسط شده را با یک ماده چسباننده نظیر ملات گچ یا سیمان ترکیب می‌کنند و تخته‌ها یا بلوک‌های سبک وزنی می‌سازند که در عایق کردن سقف‌ها، پاگرد طبقات، سازه‌های سبک و … مورد استفاده قرار می‌گیرند.

دلایل استفاده از عایق حرارتی دیوار خارجی چیست؟

صرفه‌جویی در مصرف انرژی و جلوگیری از خروج آن، بهبود شرایط زندگی راحت‌تر ساکنان ساختمان‌ها، حفاظت از محیط زیست و کاهش آلاینده‌های محیطی و جلوگیری از انتشار گازهای گلخانه‌ای، کاهش گرمایش جهانی و استفاده کمتر از سوخت‌های فسیلی و …، بهبود هوای داخلی ساختمان و تعدیل دمای داخلی، کاهش آلودگی‌های صوتی، مقاومت در برابر رطوبت و بالا بردن طول عمر ساختمان و جلوگیری از آسیب دیدن مصالح مختلف است.